Μυθική Vs θεϊκή βία

C249-22AΤο περασμένο Σάββατο, είχαμε τη χαρά να απολαύσουμε την ανάλυση ακόμα μιας ταινίας των αδερφών Wachowski με πολλαπλά πολιτικά, κοινωνικά και φιλοσοφικά νοήματα, από τον Δημήτρη Ουλή. Πρόκειται για τη γνωστή σε όλους μας ταινία V for Vendetta, της οποίας ο κεντρικός ήρωας έχει γίνει παγκόσμιο επαναστατικό σύμβολο.

Και δικαίως! Τη στιγμή που άλλοι «υπερήρωες» ζουν διπλή ζωή και το πρωί κινούνται μέσα στην κοινωνία, υπηρετώντας το σύστημα πλήρως ενταγμένοι σαν δημοσιογράφοι ή επιχειρηματίες, ενώ το βράδυ ντύνονται τη μάσκα τους για να βοηθήσουν πάλι το σύστημα να χτυπήσει την εγκληματικότητα, ο V είναι ο μοναδικός ήρωας που δεν βγάζει ποτέ τη μάσκα και την ίδια στιγμή δεν διστάζει να τα βάλει με τους θεσμούς και τους θεματοφύλακες της εξουσίας, προτάσσοντας το αίτημα για κοινωνική αλλαγή. Η κατεξοχήν αναρχική φιγούρα των κόμικς!

Η μάσκα προσδίδει ένα καρναβαλικό στοιχείο στην ταινία. Το καρναβάλι από μόνο του είναι ανατρεπτικό. Η αλλαγή ρόλων στις κοινωνικές τάξεις, η χαρά, το όραμα μιας κοινωνίας που οι φτωχοί γίνονται πλούσιοι και οι πλούσιοι φτωχοί, που αποκαθίστανται οι αδικίες και οι κοινωνικές διαφορές. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που η εξουσία ποινικοποίησε το καρναβάλι είτε εξοστρακίζοντας το δήθεν ως ειδωλολατρικό είτε προσπαθώντας να το εντάξει στους κόλπους της, μετατρέποντας το σε θεσμικό έθιμο, κενό από ουσία και σημεία αναφοράς.

Σημαντικό ρόλο στην ταινία παίζει φυσικά ο έρωτας ανάμεσα στον V και την Eve. Η αγάπη των ανθρώπων, αν είναι βαθιά και ειλικρινής, είναι το πιο ανατρεπτικό κι επαναστατικό συναίσθημα που υπάρχει, καθώς μας ωθεί να κινηθούμε εκτός ορίων και νομιμότητας για να υπερασπιστούμε αυτούς που αγαπάμε. Άλλωστε στην σύγχρονη ιστορία, στο όνομα της ερωτικής απελευθέρωσης, δημιουργήθηκαν ισχυρά κινήματα που οδήγησαν στην κατάκτηση πολιτικών δικαιωμάτων.

Ο V όμως χρησιμοποιεί βία και δεν διστάζει να καταστρέψει και να σκοτώσει για να πετύχει αυτό που θέλει. Κι εδώ φτάνουμε στην ουσία της ταινίας. Είναι ο V μια εγκληματική φιγούρα, που απλά απολαμβάνει τη στείρα καταστροφή; Ή είναι ένας ήρωας που αποτελεί «σημάδι ότι είναι καιρός να λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση», όπως λέει και ο Ελύτης;

Σύμφωνα με τον Walter Benjamin, στο βιβλίο του «για μια κριτική της βίας», υπάρχουν δύο μορφές βίας. Η μυθική ή ιδρυτική βία, στην οποία στηρίζονται κατεξοχήν τα κράτη για να ιδρυθούν: η Αμερική στηρίχθηκε στην εξόντωση των Ινδιάνων, το Ισραήλ μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να καταπιέζει και να κατέχει στρατιωτικά την Παλαιστίνη, μέχρι και το ελληνικό κράτος «που με βια μετράει τη γη» ιδρύθηκε μέσα από βιαιοπραγίες και πόλεμο. Παρόλο όμως που κάθε κράτος χρησιμοποιεί βία για να δημιουργηθεί, έχει την τάση να το ξεχνάει και παρουσιάζεται ως εγγυητής της ασφάλειας και της ελευθερίας ή «καταδικάζει τη βία από όπου κι αν προέρχεται». Επιπλέον, η μυθική βία δεν διστάζει να καταστρέψει τη ζωή, για να προστατέψει τα αντικείμενα, τους θεσμούς, το υπάρχον δομημένο σύστημα για να στηρίξει την ύπαρξη του κράτους και τη διατήρηση της εξουσίας (το βιώνουμε και στις μέρες μας: καταστολή, πείνα, εξαθλίωση, αυτοκτονίες γιατί πάνω απ’ όλα είναι τα μνημόνια και τα χρήματα των «δανειστών» μας).

V For Vendetta 08Υπάρχει όμως και η θεϊκή ή επαναστατική βία, που χωρίς να υπηρετεί κανέναν ηγέτη, δεν διστάζει να καταστρέψει, αν από αυτή την καταστροφή υπάρχει η προοπτική να δημιουργηθεί κάτι καινούριο, που θα υπηρετεί την ελευθερία και τη δικαιοσύνη. Η επαναστατική βία θα διαλύσει κάθε αντικείμενο (ιδιοκτησία) προκειμένου να προστατέψει τη ζωή και με αυτό τον ορισμό, βλέπουμε πως ο V είναι επαναστάτης. Ο ίδιος αυτοπαρουσιάζεται ως η ισχνή φωνή του λαού, που έχει εξαφανιστεί και γι’ αυτό άλλωστε επιτέθηκε στην «φωνή του Λονδίνου», στην φωνή δηλαδή που φιμώνει την φωνή του λαού, τα ΜΜΕ (τραγική ειρωνεία το πραξικοπηματικό κλείσιμο της ΕΡΤ σήμερα, που φιμώνει την ελληνική δημόσια φωνή). Ανατίναξε το δικαστικό μέγαρο, όχι γιατί δεν πιστεύει στην δικαιοσύνη –αντιθέτως είναι υπερασπιστής της- αλλά γιατί η δικαιοσύνη του συστήματος δεν είναι η δικαιοσύνη που θέλει ο λαός. Στην τελική σκηνή, καταστρέφει το κοινοβούλιο, το κατεξοχήν σύμβολο της θεσμικής εξουσίας, που πρέπει να εξαφανιστεί για να οικοδομηθεί ένας καινούριος κόσμος.

Κάθε κρίση απαιτεί έναν κριτή. Τίθεται λοιπόν ο εξής προβληματισμός για εμάς: Θέλουμε έναν εξωτερικό κριτή (τρόικα) που θα μας λέει τι πρέπει να κάνουμε ή κριτές που θα βγουν «από τα κάτω», όπως ο V, και θα ικανοποιήσουν πρώτα απ’ όλα το αίτημα για δικαιοσύνη και κοινωνική αλλαγή; Μήπως πρέπει να αφήσουμε τους κραδασμούς της εποχής, να μας διαρρήξουν για να αλλάξουμε όπως ο αστυνομικός αρχηγός στην ταινία Eric Finch και να περάσουμε στην αντεπίθεση; Άλλωστε

Ο ΛΑΟΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ
ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΤΟΝ ΛΑΟ

Και μια ενδιαφέρουσα πληροφορία από τα backstage της ταινίας: τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στο γερμανικό στούντιο Babelsberg, που είχε χρησιμοποιηθεί για τις προπαγανδιστικές ταινίες του Χίτλερ. Οι αδερφοί Wachowski –εβραϊκής καταγωγής-επέλεξαν αυτό το στούντιο για να γυρίσουν την επαναστατική τους ταινία και να χτυπήσουν «εκ των έσω» το φάντασμα του ναζισμού που πλανάται στην Ευρώπη.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s